Foto:
onder de boschboom Onder de Boschboom

Onder de Boschboom: Gouden lepels

  Column

Nog niet zo lang geleden was oorlog voeren een spel. Zo stonden hier in september 1794 opeens ’n stel Franse soldaten voor de deur, bij de Orthenpoort om precies te zijn. Maar het gekke was dat veel Bosschenaren er niet eens boos om werden. Want de katholieken in de stad, zo’n tachtig procent van de bevolking, werden al ruim anderhalve eeuw getreiterd en gekleineerd.

Dat zat zo. Nederland werd in die tijd bestuurd door aanhangers van de gereformeerde godsdienst. Dus ook in Den Bosch deelden die de lakens uit. Ze beheerden de kas, verdeelden de mooie baantjes onder elkaar en hadden ook nog eens de kerken ingepikt. Maar toen de Fransen kwamen, was het gedaan met die rare toestand. De Fransen namelijk leefden nog in de roes van hun eigen revolutie. En zie, vier maanden later hadden we een democratische gekozen stadsbestuur – wat zullen er in die dagen veel Bosschenaren met een brede grijns hebben rondgelopen.

Maar zo bevrijdend als het was voor onze stad, zo gevaarlijk werd de situatie voor de gereformeerde Oranjes, daar ver weg in Den Haag. Want je wist het in die tijd nooit met de Fransen: voor je het goed en wel doorhad lag je adellijke hoofd naast je, in een teiltje. En zo kwam het dat de Oranjes er halsoverkop vandoor gingen. We moeten ons dat voorstellen: ’s winters, vanaf het Scheveningse strand, in een houten vissersbootje de Noordzee op, terwijl je daags tevoren nog bepoederd werd door honderden bedienden.

Maar goed, Nederland onder Frans bestuur, hoe ging dat verder? Nou, aanvankelijk mochten we veel zelf beslissen. Maar toen Napoleon zich jaren later uitriep tot keizer van Frankrijk, werd onze vrijheid wel heel erg dunnetjes. Want de man hield van mooie, grote veldslagen, en daar was geld voor nodig en ‘n heleboel gezonde jongens. Voor dat laatste voerde Napoleon hier ook de dienstplicht in. Maar wie wil zijn kinderen nou laten vechten, ver van huis, in een buitenlands leger? Niemand.


Bijna twintig jaar nadat het groepje Franse soldaten zich bij de Orthenpoort had gemeld, zakte La Grande Nation in elkaar. De Fransen die nog in Den Bosch waren, gooiden wat spullen op een kar, en iets voorbij Vught verdwenen ze voorgoed achter de horizon. Maar wie stonden er meteen weer met hun koffers op het strand? Inderdaad, de Oranjes! Want de grote Europese landen hadden besloten dat hier een koningshuis moest komen, en ja, de Oranjes kenden hier misschien nog de weg. Toch stond lang niet iedereen te juichen om ze weer hun gouden lepels terug te geven, de katholieken al helemaal niet. Maar soms heb je niks te zeggen. Voor het eerst ging een Oranje zich nu ook ‘koning’ noemen, en het gratis geld stroomde weer toe. Vergeten was het houten vissersbootje.

André Beks 

Onder De Boschboom is een rubriek van cultuurhistorische aard, die haar columnisten een podium biedt om onderwerpen die met de Bossche cultuur te maken hebben uit te diepen. Reacties? Mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Afbeelding