Foto:
Onder de Boschboom

Onder de Boschboom: ’s-Hertogenbosch 1661

  Column

Zo werd onze stad in dat jaar beschreven (hardop lezen, dan hoort U wat er staat):

Dese Stadt, soo men seydt, en oock waerschijnlijck is, voert desen naem, vermidts zy gesticht is ter plaetse daer voormaels een genoeghelijkcke Bosschagie heeft gestaen, toebehorende den Hertoge van Brabandt, is gelegen in een vlacke Landouwe, by de Wintertijdt gemeenlijkck overwatert, soo door de Mase, als den Dommel ende Aa, zijnde twee Rivieren die haren uytloop nemen door de Stadt, ende vloeyen door den Diese in de voorgemelte Mase, is door dese gelegentheydt van naturen sterck, en zeer onbequaem voor sijne Vyanden te belegeren; is tot verscheyde reysen vergroot, wel bebout, ende met stercke Muuren omvangen, heeft vijf Landt en twee Waterpoorten, seven stercke Bolwercken, met een wijdden en diepen Gracht rondtom, is voort van buyten beset met vijf stercke, en by na onwinlijcke Schanssen, als het Fort Isabella, St.Anthoni, St.Michiel ofte Pettler, aldaer geleydt door last van den Koningh van Spanjen, en na dat Zijn Hoogheyt den Prins van Oranjen de Stadt, op May avondt in ’t Jaer 1629, sterck belegert, ende den 14 September verovert ende gebraght heeft onder ‘t gebiedt der H:H: Staten van de vereenighde Provintien, zijn daer noch bygevoeght, door ’t beleyt van Zijn voorgemelte Hoogheyt, het Fort van Orten ende Engelen, oock binnen de stadt, ter zijden van de Haven ofte Boom, gemaeckt een seer sterck Kasteel, genaemt der Papenbril, alles tot groote verseeckeringe.

Dese Stadt heeft in haren omvangh de lenghte van ontrent anderhalf ure gaens, heeft van binnen een-en-vijftich steenen en acht-en-dertich houte Bruggen, een Water en veertien Windtmolens, schoone Kercken ende Kloosteren, is in den Jare 1559, een Bisdom gemaeckt. De Hooft ofte Domkercke is gesticht ter eeren van St.Jan, en is een uyttermaten çierlijck en kostelijck Gebouw. De Inwoonders zijn dappere Krijghslieden, van outs her seer geoeffent, soo te voet als te Paerde, waer van zy tot verscheyde reysen de proeve hebben getoont.

Deze wonderlijke tekst staat priegelig op de onderste rand van een kolossale kaart (167 cm hoog, 217 cm breed). Een fantastische kaart van het hertogdom Brabant: de Visscherkaart uit 1661. Een absoluut topstuk in het Noordbrabants Museum. Historisch gezien wonderlijk, omdat de tekst luchtig vertelt van bisdom en kloosters. Geen enkele hint naar de positie van de katholieken sinds 1629 en de splitsing van het hertogdom sinds de Vrede van Munster in 1648!

Als U nu naar het museum snelt, ook omdat in de binnentuin de mooiste beuk van de stad haar fraaiste herfsttooi draagt, moet U voor bovenstaande tekst wel hurken of op Uw buik gaan liggen. Maar: er is een magnifiek boek verschenen van de kaart met alle fragmenten op ware grootte! ISBN 978-90-73083-39-4

Ed Hoffman

Onder De Boschboom is een rubriek van cultuurhistorische aard, die haar columnisten een podium biedt om onderwerpen die met de Bossche cultuur te maken hebben uit te diepen. Reacties? Mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Afbeelding