Foto:

Onder de Boschboom: Muur

Het jaartal 2020 (gelukkig nieuwjaar trouwens) bekt lekker als twintigtwintig. Je hebt elke eeuw maar één jaar met zo'n dubbelnummer: negentiennegentien, achttienachttien enzovoort. Het zou wel eens interessant kunnen zijn of die jaren iets gemeenschappelijks hebben. Veel Bosschenaren zullen misschien willen weten wat er in hun stad gebeurde in het jaar met het dubbele gekkengetal elfelf. Nou die moet ik teleurstellen: er gebeurde toen hier helemaal niets. Den Bosch was er nog niet. Ja er was wel een bos op een hoge zanddonk, waar die lui van Orthen af en toe kwamen stropen. Dat bosje kwam enkele jaren later in het bezit van de hertog, zoals we nu nog bij de Pettelaar het bos van De Gruyter kennen. Nee in elfelf was hier nog heel weinig te beleven, pas in 1185 zou de stad gesticht worden.

In twaaltwaalf waren de Bosschenaren echter alweer druk bezig om de boel opnieuw op te bouwen, omdat het jonge stadje negen jaar daarvoor volledig verwoest was door de graven van Holland en Gelderland.

Tot nu toe hadden we altijd aangenomen dat de stadsmuur van 1222 de eerste was met als noordelijke punt de Brusselse Poort aan het einde van de huidige Orthenstraat, maar onderzoek wijst uit dat ook die eerste kleine stad al een stenen muur heeft gehad. Die muur liep van de Moriaan dwars door het huidige L-vormige blok op de Markt en vervolgens achter de huizen van de Ridderstraat door. Dan komt er een scherpe knik waarbij de muur de huidige Kolperstraat, de Kerkstraat en de huidige Hinthamerpromenade doorsneed naar de Waterpoort bij Dieske en vervolgens achter C&A en Central door via het Loeffplein weer naar de Moriaan voerde. Hiermee is tevens een verklaring gegeven voor dat eigenaardige blok bebouwing midden op de Markt. Het stond toen niet midden op de Markt.

Uit onderzoek blijkt dat er in dat blok een soort 'ruggengraat' zit van zeer oud metselwerk. Dat was dus de eerste stadsmuur, waartegen huizen werden gebouwd die uitzagen op de Markt. Later werden er ook aan de andere kant huizen gebouwd zij keken uit op het jachtslot van de hertog dat toen stond waar nu schoenenzaak Mansfield op de Pensmarkt staat. Die mensen woonden toen dus buiten de stad. Maar dat duurde niet lang, want tien jaar later was het ommuurde gebied alweer drie keer zo groot.

Wilt u hier meer van weten? Lees dan het boeiende artikel van Hans Witmer in het Noordbrabants Historisch Jaarboek 2019 met daarin ook de verhelderende kaartjes waarvoor ik in deze column geen plaats heb. En constateer dat Den Bosch veel weg heeft van zo'n Russische matroesjka-pop. Als je verder zoekt zit er steeds een nóg kleiner exemplaar in.

Cees Slegers

Onder De Boschboom is een rubriek van cultuurhistorische aard, die haar columnisten een podium biedt om op persoonlijke titel onderwerpen die met de Bossche cultuur te maken hebben uit te diepen. Reacties? Stuur uw mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden










Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Afbeelding