Onder de Boschboom

Onder de Boschboom: Voortschrijdend inzicht

Zes jaar geleden beschreef ik hier hoe kapelaan (nu woorddienstbegeleider) Patrick Kuis met een aantal supporters van F.C. Den Bosch naar Rome reisde om daar te proberen een clubshirt aan de paus te overhandigen. Het shirt kwam uiteindelijk via een tussenpersoon even in handen van de paus die het meteen doorgaf aan een of andere grootkanselier. Het werd geen wereldnieuws, alleen de EO had er een reportage over gemaakt. Vorige week was de naam van de club wèl in alle kranten en nieuwszenders te vinden vanwege racistisch gedrag door een aantal de supporters.

Hoe ging dat ruim zestig jaar geleden toen er voor het eerst twee Surinaamse spelers, Cyrus Nelis (Cornelis) Johnson en René Letterboom, aangekocht waren door BVV? De Bossche Revue van 1957 wijdde er een sketch aan. Twee acteurs met zwartgemaakte gezichten zongen een lied op de wijze van 'Er zaten twee motten':

Wai zain komen sjotten
Baii Béhévévé
Twee voetbalproffen
Van over zee!
Wai zain van Sjiphol afgehaald
Zai hebben ons veel poen betaald

Die tekst gaat nog wel, maar de sketches eromheen zijn ronduit stuitend. Het was de tijd van de invoering van de knipperbol bij de oversteekplaatsen. Dit leidde tot woordspelingen als 'nikkerbol in, nikkerbol uit'. Verderop in de revue ging het over de kosten van de restauratie van de Moriaan aan de Markt, waarop iemand zegt 'er is ook ene Moriaan in BVV en die kost geen twee en een halve ton'.

Het jaar daarvoor was er een satire op de opera Porgy and Bess, die speelde rond een benzinetankstation. De pompbediende vraagt in kromtaal: 'Ook smeer the car?' Waarop de zwarte chauffeur zegt: 'Nee, maar mij wel; gif mar brandewijn mee suiker; 't sepwater drupt van mijn nikker-knikker.' Meteen na deze scene kwam er een zwart-geschminkt kinderkoor op. De krant 'Het Huisgezin' roemde de charmante inzet van de revue; 'het hart van de grote mensen werd verkwikt met de Moriaantjes zo zwart als roet, een nummer dat ook zo insloeg op het laatste kinderbal van Oeteldonk'.

Het besef dat je mensen hiermee ten diepste vernedert was niet aanwezig in het roomwitte Nederland van die tijd. Niemand van mijn generatie, ook ik niet, maakte bezwaar. Er waren bijvoorbeeld optochten van de Heilige Kindsheid (nee dat is geen vereniging tegen dementie) waarin niet alleen een klein pausje compleet met tiara in een draagstoel werd meegedragen, maar ook een tafereel van woeste zwarte kannibalen in toom gehouden door jongetjes verkleed als missionarissen.

Ondertussen is de samenstelling van de bevolking compleet veranderd en groeit het besef dat je mensen op basis van hun kleur niet voor de gek kunt houden. We noemen dit voortschrijdend inzicht. Jammer genoeg is nog niet iedereen tot dit inzicht gekomen.

Cees Slegers

Reacties? Stuur uw mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.