Jeroen van den Eijnde in de vernieuwde bezinningsruimte. Foto: Michel van de Langenberg
Jeroen van den Eijnde in de vernieuwde bezinningsruimte. Foto: Michel van de Langenberg

Vernieuwd Nationaal Monument Kamp Vught open vanaf 28 november 2019 'Herdenken is nadenken'

VUGHT - Na tien maanden verbouwen en vernieuwen heropent Nationaal Monument Kamp Vught op donderdag 28 november 2019 zijn deuren voor het publiek. Naast een uitbreiding en herinrichting van het herinneringscentrum is dan ook een geheel nieuwe vaste expositie te zien: 'Kamp Vught: 32.000 verhalen en zeven seizoenen'. Het vernieuwde herinneringscentrum wordt op woensdag 27 november geopend door niemand minder dan Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander.

Door Astrid Berkhout

"We hadden al langer de wens om de uit 2002 daterende vaste presentatie te actualiseren en te vernieuwen", vertelt directeur Jeroen van den Eijnde. "Toen we er serieus over nadachten, kwamen we tot de conclusie dat wel meer zaken anders moesten. De afgelopen jaren stegen de bezoekersaantallen en bleken de faciliteiten niet langer toereikend, nu was het zaak deze op een hoger niveau te brengen." Zo is er een geheel nieuwe uitbouw van 300 m2 gerealiseerd, naar ontwerp van DoepelStrijkers Architecten. Deze sluit naadloos aan op het bestaande strakke en moderne hoofdgebouw. "We merkten dat individuele bezoekers en groepen elkaar in de weg liepen als gevolg van de toenemende belangstelling. Inmiddels ontvangen we jaarlijks 72.000 bezoekers, waarbij het in circa de helft van de gevallen gaat om middelbare scholieren. In drukke periodes hebben we vijftien groepen op één dag. De ruimte was simpelweg te beperkt om dat nog in goede banen te kunnen leiden."

Eigentijdse en open uitstraling
De aanbouw omvat dan ook drie educatieve ontvangstruimtes waar de groepen voortaan terecht kunnen. "Na een introductie komen zij via een aparte uitgang op het voormalige kampterrein/buitenterrein. Hiermee zorgen wij dat de individuele bezoekers in de expositie geen last hebben van deze drukte. Verder is er een multifunctioneel auditorium dat we desgewenst helemaal kunnen afsluiten." Door verschillende kleine en grotere ingrepen hebben bovendien de bestaande ontvangstruimtes - waaronder het museumcafé - een meer eigentijdse en open uitstraling gekregen. "Het uitzicht op de prachtige omringende natuur is daarbij gebleven." Dit alles biedt ruimte voor groei als het gaat om individuele bezoekers. "We willen uiteindelijk doorgroeien tot 100.000 bezoekers. Qua groepen zitten we dichtbij de maximum capaciteit."

Persoonlijke verhalen
De vaste expositie is geheel vernieuwd. Onder het motto 'Herdenken is nadenken' wil het herinneringscentrum bezoekers bewustmaken van eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid. In de nieuwe vaste expositie krijgen tal van gebeurtenissen een persoonlijk karakter, aan de hand van verhalen die symbool staan voor wat alle mensen die er gevangen zaten, hebben meegemaakt. "Het gaat daarbij om mensen uit alle windstreken van de wereld, van wel 30 verschillende nationaliteiten. Dit maakt wat wij vertellen des te interessanter voor de vele internationale bezoekers die hier komen. Om die reden is de gehele expositie nu ook volledig tweetalig uitgevoerd, in het Nederlands en Engels." Na een nieuwe introductiefilm doorloopt de bezoeker de seizoenen vanaf de bouw in 1942 tot de ontruiming in 1944. In die periode zaten 32.000 mensen opgesloten in Kamp Vught. Blikvangers in de expositie zijn de uitvergrote ingekleurde foto's.

Morele moed
"Het verhaal van kamp Vught begint bij de slachtoffers. Maar het is ook de geschiedenis van daders, omstanders (bijvoorbeeld de inwoners van Vught die ongewild geconfronteerd werden met een concentratiekamp in hun dorp) en helpers (de omstanders die uiteindelijk tot daden overgingen om te helpen). Er zijn nu ook veel meer authentieke objecten te zien, ongeveer 240. Daarnaast maken we optimaal gebruik van foto's en filmpjes, de nieuwste digitale technieken maken de expositie bij uitstek ook toegankelijk voor kinderen vanaf 10 jaar." In een ander deel van het gebouw vormt het thema morele moed de rode draad, met filmpjes en interactieve opstellingen over herkenbare situaties van onrecht en het al dan niet opkomen voor anderen. Ook getuigen van toen en de derde generatie komen hier aan het woord. "We eindigen met de vraag 'Hoe maak jij het verschil?', om mensen te prikkelen na te denken over hun eigen handelen in het hier en nu."

Het financiële plaatje
"We hebben de vernieuwing geheel volgens planning kunnen realiseren. In totaal kost de verbouwing 4,1 miljoen euro. We krijgen financiële bijdragen van overheden, fondsen, bedrijven en particulieren. Op een ton na is het budget helemaal rond." Het geeft aan dat het draagvlak voor deze unieke plek in Vught anno 2019 groot is. "Het is een eer dat Koning Willem-Alexander de opening verricht op 27 november. We hebben een lange traditie met het koningshuis. NM Kamp Vught werd op 18 april 1990 geopend door Koningin Beatrix. In 2002 was Prins Bernhard aanwezig bij de ingebruikname van het nieuwe herinneringscentrum en het heringerichte terrein van het monument. Dit zet de lijn mooi voort." Meer informatie is te vinden op www.nmkampvught.nl.

Morele moed
"Het verhaal van kamp Vught begint bij de slachtoffers. Maar het is ook de geschiedenis van daders, omstanders en helpers. We maken optimaal gebruik van foto's en filmpjes waardoor de expositie bij uitstek ook toegankelijk is voor kinderen vanaf 10 jaar." In een ander deel van het gebouw vormt het thema morele moed de rode draad, met filmpjes en interactieve opstellingen over herkenbare situaties van onrecht en het al dan niet opkomen voor anderen. "We eindigen met de vraag 'Hoe maak jij het verschil?', om mensen te prikkelen na te denken over hun eigen handelen in het hier en nu."

Het financiële plaatje
"In totaal kost de verbouwing 4,1 miljoen euro, mogelijk gemaakt door overheden, fondsen, bedrijven en particulieren. Het budget is bijna helemaal rond." Het geeft aan dat het draagvlak voor deze unieke plek in Vught anno 2019 groot is. "Het is een eer dat Koning Willem-Alexander de opening verricht op 27 november. We hebben een lange traditie met het koningshuis. NM Kamp Vught werd op 18 april 1990 geopend door Koningin Beatrix en in 2002 was Prins Bernhard aanwezig bij de ingebruikname van het nieuwe herinneringscentrum en het heringerichte terrein van het monument."