De elf kinderen van Bets Reijnen waren allemaal aanwezig tijdens de boekpresentatie in het JBAC. Foto: Ryan van Esch
De elf kinderen van Bets Reijnen waren allemaal aanwezig tijdens de boekpresentatie in het JBAC. Foto: Ryan van Esch

Dagboek van een Bosch meisje in de Tweede Wereldoorlog

's-HERTOGENBOSCH – Toen hun moeder verhuisde naar een woonzorgcentrum vonden haar kinderen dagboeken en brieven onder in een kast. Bets Reijnen beschreef hierin wat zij allemaal meemaakte tijdens de Tweede Wereldoorlog; van de opbloeiende liefde met Frans van Grinsven tot de angstige momenten in de schuilkelder. In juli 2017 werden door Lia en Kaspar van Grinsven voorzichtig de eerste stappen gezet om deze bijzondere verhalen te bewaren en een geschikte uitgever te zoeken. Dit mondde uiteindelijk niet alleen uit in de publicatie van een boek, maar ook in een expositie in het Jheronimus Bosch Art Center én in de uitgifte van een unieke set postzegels. "Het is een beetje uit de hand gelopen."

Kaspar van Grinsven zocht in de zomer van 2017 contact met René Kok, zijn oud-docent geschiedenis op het Sint-Janslyceum. Deze was direct enthousiast toen hij zag waar het om ging: "Ik zei 'dit is goud waard'. Bets' dagboeken beslaan de gehele oorlogsperiode, van 1939 tot 1944. Vergelijkbare documenten betreffen vaak alleen de laatste jaren. Daarnaast gaat het om beschrijvingen die echt ter plekke op schrift zijn gesteld toen het ook gebeurde, in plaats van achteraf vanuit het geheugen. Daarmee zijn ze zeer waarheidsgetrouw. Omdat Bets tijdens het schrijven publicatie nooit voor ogen heeft gehad, geven haar dagboeken een zeer realistisch en authentiek beeld van het dagelijks leven in die tijd. De ellende die zij en haar familie doormaakten, inclusief alle bijbehorende emoties, zijn haast voelbaar. De dagboeken geven daarmee een uniek inkijkje in het leven van een Bosch meisje in de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast zijn ze ook nog eens van grote cultuurhistorische waarde."

Met respect
Het Jheronimus Bosch Art Center (JBAC) nam het initiatief om, ter herinnering aan onze bevrijding, de dagboeken van Bets Reijnen voor een breed publiek toegankelijk te maken. Het balletje ging rollen en het oorspronkelijke idee groeide langzaam uit tot een omvangrijk project. "We hebben zo veel mogelijk de oorspronkelijke teksten ongemoeid gelaten", vertelt Kaspar. "Tegelijkertijd hebben we waar nodig verklarende teksten en foto's toegevoegd om het verhaal compleet te maken. Het Stadsarchief heeft ons hierbij geholpen. Verder moest het vooral een respectvol boek worden. We hebben dan ook ons uiterste best gedaan om de personen die in het boek genoemd worden, op te sporen. Om te voorkomen dat zij hierdoor op een pijnlijke manier worden verrast." Bets Reijnen zelf mocht de publicatie helaas net niet meer meemaken, zij overleed in mei 2019, na een kort ziekbed. "Gelukkig wist ze wel waar we mee bezig waren. Af en toe konden we haar ook nog vragen stellen. Via haar dagboeken zijn we heel veel over haar te weten gekomen. Alleen al daarom is dit boek voor ons als nabestaanden een prachtige nalatenschap."

Expositie
Tot en met 5 januari 2020 is in het JBAC de expositie Geloof, Hoop & Liefde te zien (met Frans van Gaal als gastconservator). Het betreft een drieluik. Het eerste drieluik bevat de originele dagboeken van Bets Reijnen en opvallende, persoonlijke en dierbare voorwerpen. In het tweede drieluik wordt een selectie van politiek getinte prenten van Herman Moerkerk tentoongesteld. Bij het katholieke gezin Reijnen lag de Katholieke Illustratie op tafel en de uit 's-Hertogenbosch afkomstige Moerkerk was een beroemd illustrator in dat tijdschrift. Hij ging fel tekeer tegen het opkomende Nationaal-Socialisme. Huber van Werkhoven ten slotte ging op zoek naar verhalen achter bijzondere brieven en poststukken die, in het derde drieluik, een beeld geven van de postgeschiedenis in 's-Hertogenbosch. Speciaal voor deze tentoonstelling is een catalogus met achtergrondinformatie samengesteld. In samenwerking met de 's-Hertogenbossche Filatelisten Vereniging (die in maart 2020 90 jaar bestaat) is bovendien een unieke set postzegels in speciale 'bevrijdingsverpakking' uitgegeven. Kaspar: "Na de expositie gaan op enig moment de originele dagboeken, volgens de wens van onze moeder, naar het Stadsarchief."

Tot 30 november kunt u het boek Liefste Daggie en de set met postzegels samen kopen voor € 39,95 (uitsluitend bij het JBAC). Boeken zijn ook los te verkrijgen bij het JBAC en boekhandel Heinen. Meer informatie: www.jheronimusbosch-artcenter.nl.