In Vught werd tgv de 75-jarige bevrijding van de gemeente een grote bevrijdingsrok onthuld waar talloze jonge en oude Vughtse inwoners aan meegewerkt hebben. Foto: Lisette Broess-Croonen
In Vught werd tgv de 75-jarige bevrijding van de gemeente een grote bevrijdingsrok onthuld waar talloze jonge en oude Vughtse inwoners aan meegewerkt hebben. Foto: Lisette Broess-Croonen

Bevrijdingsrok ter gelegenheid van 75-jarige bevrijding Vught

'Een rok gemaakt door meerdere generaties'

VUGHT - In Vught werd afgelopen zaterdag de 75-jarige bevrijding van de gemeente gevierd. Dat gebeurde onder andere met de onthulling van een grote bevrijdingsrok waar talloze jonge en oude Vughtse inwoners aan meegewerkt hebben.

Door Lisette Broess-Croonen

Judith Abels (44) is theaterontwerpster, decor- en kostuumontwerpster en de initiatiefneemster van de bevrijdingsrok. "Ik had een project geschreven over de oorlog: 'Stel het zou je opa maar zijn', over de gevolgen van keuzes die je maakt. Dat heb ik aangeboden aan onder andere PlazaCultura. Wat later vroegen ze mij of ik een oorlogsproject wilde doen met Vughtse basisscholen. De burgemeester dacht aan een lange sjaal of iets dergelijks waar alle kinderen aan mee werkten. In dat gesprek met PlazaCultura kwam echter ook de bevrijdingsrok ter sprake die in de tentoonstelling over de bevrijding van Vught in DePetrus te zien is. Ik kende het fenomeen bevrijdingsrok niet, maar toen ik het op ging zoeken, wist ik meteen dat het project ook zo'n rok moest worden. En dan niet alleen gemaakt door basisschoolleerlingen, maar ook door opa's en oma's, vaders en moeders en bewoners van verzorgingstehuizen. Een rok gemaakt door meerdere generaties."

Idee van verzetsstrijdster
De bevrijdingsrok was een idee van verzetsstrijdster Mies Boissevain – Van Lennep, onder andere oud-gevangene van Kamp Vught, die tijdens haar gevangenschap een das onder ogen kreeg die was gemaakt van verschillende lapjes stof die allemaal symbool stonden voor een verhaal. Die verhalen nodigden andere gevangenen ook uit om verhalen over thuis te vertellen en dat zorgde voor verbondenheid in het kamp. Na de oorlog nam Mies het initiatief om van lapjes rokken te maken, die op speciale dagen gedragen konden worden, waarbij de lapjes allemaal een eigen betekenis hadden. In totaal zijn er na de bevrijding ongeveer vierduizend van deze bevrijdingsrokken gemaakt, die ook de wederopbouw symboliseerden.

1400 lapjes
Volgens Abels is vrijheid een moeilijk begrip. "Door op de scholen ouderen te laten spreken die de oorlog hebben meegemaakt, begon het meer te leven bij de kinderen. Zo heeft één kind een lapje gemaakt met de tekst 'kom je buiten spelen?'. Dat is zoiets moois, dat is ook vrijheid. In totaal zitten er ongeveer veertienhonderd lapjes verwerkt in de rok die vier meter in doorsnee is en bijna drie-en-een-halve meter hoog. In september ben ik langs de scholen gegaan om les te geven in het kader van het project. Daarna had ik nog een paar weken om de rok in elkaar te zetten. Gelukkig hebben van alle kanten mensen aangeboden om te helpen, want het was heel veel werk. De binnenkant is een bloemenzee geworden met de namen van de kinderen die de lapjes hebben gemaakt. Die bloemen staan voor een nieuw begin en de kransen die gelegd worden rondom de herdenkingen. Als je in de rok gaat staan, is het net of je in een kapelletje bent. De lapjes zijn niet zomaar aan elkaar genaaid, maar haken aan elkaar. Ze geven elkaar als het ware een hand."
De grootouders van Abels hebben altijd verteld over de oorlog. Mijn opa van moederskant zat ondergedoken omdat hij in Duitsland moest gaan werken. Mijn oma ging later ook tijdelijk op die boerderij wonen omdat het huis kapot was gegaan tijdens de oorlog. Mijn opa en oma van vaderskant hadden juist een hele andere keuze gemaakt, die waren vóór de Duitsers. Mijn vader heeft daar altijd last van gehouden. Ik hoop dat ik zelf nooit zo'n keuze hoef te maken en dat als ik moet kiezen, dat ik dan de juiste keuze maak. Daarom vind ik het ook zo'n boeiend onderwerp. Het is niet altijd zwart-wit, goed of fout. Er zit een grijs gebied tussen."

Rok op reis
Hoewel het heel veel werk was, kijkt Abels met een goed gevoel terug op het project. "Het lesgeven en praten met de leerlingen over vrijheid vond ik fantastisch. Het was een heel waardevol project met een mooi resultaat. De rok is nu weg uit het centrum van Vught, maar gaat als het goed is nog rondreizen door de gemeente. De verzorgingstehuizen Elisabeth en Theresia willen de rok graag tijdelijk in huis hebben, en ook enkele scholen zijn enthousiast. Het mooie van deze rok is dat decor, kostuum en verhalen erin samenkomen. Alles waarvan ik in mijn werk zo houd."