Toegang alleen voor leden

Foto: Angeline Swinkels

Afgelopen zondag was het 75 jaar geleden dat Den Bosch bevrijd werd van de Duitse bezetter. Na vijf jaar oorlog was het eindelijk weer vrede.

Ik lees op de website van Babel, oftewel de Bieb, dat ze een eerbetoon hebben gebracht aan de directeur van de bibliotheek in de oorlogsjaren. Toen in heel Nederland de Joden de toegang tot allerlei openbare plekken werd ontzegd, plaatste hij een bord bij de ingang met daarop de tekst: 'Toegang alleen voor leden'. Hiermee leek het alsof hij zich aan de regels van de bezetter hield, echter, ook vele Joden waren lid van de bibliotheek en konden daardoor toch nog naar binnen. Het is bijzonder hoe oorlog, armoede en ellende de mens creatief en ondernemend maakt. Alles om te helpen overleven.

75 jaar. Dat voelt lang geleden. Slachtoffers van vervolging die de kampen overleefd hebben, willen of kunnen misschien niet altijd meer vertellen over de verschrikkingen die ze hebben meegemaakt. De groep ouderen die in de oorlog gevochten heeft of verzet heeft gepleegd, wordt snel steeds kleiner. Een actieve rol in verzet of leger betekent dat je in 1940 niet jonger dan zestien was. Tel daar 75 jaar bij op. Een handje vol wordt gezond boven de negentig.

Juist omdat de groep die er uit eerste hand over kan vertellen steeds kleiner wordt, is het belangrijk dat we andere vormen vinden om de gruwel van oorlog, onderdrukking en rassenscheiding te blijven benoemen. Zodat we niet vergeten. Als we geen ooggetuigen meer hebben, laten we dan vooral zorgen dat hun verhalen opgetekend zijn. In dagboeken, in gedichten, in non fictie verhalen, in podcasts met interviews, in romans en films, misschien losjes, maar altijd gebaseerd op waar gebeurde feiten.

Mooi, dat de bibliotheek ruim 75 jaar geleden haar maatschappelijke rol vervulde door toegankelijk te blijven. Mooi dat Babel blijft doen waartoe ze op aarde is: onderwijzen, informeren, ontmoeten en kennis delen. Geheel anno 2019 met films, speciale boekenhoeken en podcasts. Steek je neus ook eens om de hoek bij de bieb. En lees, luister en kijk. Opdat je niet vergeet.

Hannekeschrijft