Joost van Putten: "Het schrijven van dit boek was een hele uitdaging!"
Joost van Putten: "Het schrijven van dit boek was een hele uitdaging!"

Boek Rosmalenaar belicht reizen van verliefd stel rond 1900

ROSMALEN – In de zomer van 1976 vond de zus van Joost van Putten uit Rosmalen een reisdagboek op een rommelmarkt in Middelburg. Het beschrijft de belevenissen van een verliefd stel – Pauwke en Doesje – dat rond 1900 half Europa rondreist. De nieuwsgierigheid is gewekt. Wie zijn deze mysterieuze jonge mensen? Een serieuze zoektocht naar de identiteit van het stel komt er niet van, totdat Joost, oud-journalist van het Brabants Dagblad, met pensioen gaat. Hij ontdekt dat er nog meer reisdagboeken zijn, ze vormen de inspiratie om een boek te schrijven over Pauwke en Doesje.

Door Astrid Berkhout

Al tijdens zijn studie rechten werkte Joost van Putten, geboren te Bussum, als sportjournalist bij landelijke dagbladen. Eerst als bijbaan, maar in 1972 kreeg hij een fulltime baan in de regiojournalistiek (Noordhollands Dagblad). In 1982 kwam hij naar 's-Hertogenbosch, waar hij tot 2010 werkzaam was op de binnen-buitenlandredactie én lange tijd werkte als regioredacteur (voor de regio's 's-Hertogenbosch en Oss). Twee jaar na zijn pensioen, in 2012, besloot hij zich grondig te verdiepen in het verhaal van Pauwke en Doesje. "Mijn zus en ik, maar ook alle gasten op het vakantieadres van mijn moeder in Zeeland verslonden het dagboek", vertelt Joost enthousiast. "De verslagen schetsen een tijdsbeeld, bovendien schrijven de twee heel vrijmoedig. Zo doen ze niet aan bedgeheimen. Wekenlang zijn ze op pad, vanaf 1899 voeren stoomtreinen en koetsen, en ook de benenwagen, hen door o.a. Duitsland, Engeland en Schotland."

Wetenschappelijke studie
"In de tekst werden nooit achternamen genoemd. Wel kon ik achterhalen dat Doesje afkomstig was uit Amsterdam en Pauwke uit Antwerpen. Pauwke schrijft bovendien ergens dat ze in Amsterdam worden opgehaald door 'meneer Sanders van Loo'. Wellicht was dit de vader van Doesje?" Met de beperkte informatie die hij heeft, begint Joost zijn zoektocht, her en der in Nederland, later op internet. Daar kwam hij op het spoor van een wetenschappelijke studie van dr. Sylvia van Peteghem, hoofd van de Gentse universiteitsbibliotheek. Zij promoveerde op een studie naar leven en werk van Alida Sanders van Loo, 'een vergeten schrijfster, journaliste en vertaalster'. "Ze had de studie uitgevoerd met als basis tien reisverslagen die lang weggestopt lagen in het archief van de Universiteit Gent. De bestemmingen varieerden van Stockholm tot Napels. Ik heb meteen contact opgenomen met Sylvia, en zo ben ik steeds meer te weten gekomen over Pauwke en Doesje."

Het geheim
"De globetrotters avant la lettre bleken Alida Sanders van Loo, afkomstig uit Amsterdam, en Paul Buschmann, verbonden aan de destijds befaamde Antwerpse uitgeverij Buschmann, een familiebedrijf. Alida was 17 jaar ouder dan Paul, wat de reden was waarom het stel hun relatie zo veel mogelijk geheim hield. Vooral de ouders van Paul, afkomstig uit een gegoede familie, mochten er niet van weten. Dat verklaart waarom in de reisverslagen alleen hun koosnamen werden gebruikt: Alida is Doesje en Paul is Pauwke. Ze gebruikten hun reizen om toch bij elkaar te kunnen zijn."

Geen happy end
Helaas kent de liefde van Alida en Paul geen happy end. "De relatie liep na 10 jaar stuk. Paul trouwde met de dochter van de burgemeester, wat, zo zag hij dat, meer paste bij zijn achtergrond, en werd hoofdconservator van het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Als veertiger liep hij gangreen op, waar hij aan overleed. Ook het leven van Alida kende de nodige tragiek. Ze was diep verdrietig omdat Paul niets meer van haar wilde weten en ging uiteindelijk in Gent wonen, ze bleef altijd alleen. Na de Eerste Wereldoorlog gaf ze haar reisdagboeken aan de Universiteit Gent, waar ze hebben gelegen tot Sylvia van Peteghem deze herontdekte." Joost heeft ze allemaal 'doorgeploegd'. "Ik ben er met de kaasschaaf doorheen gegaan omdat het soms wat langdradig was. Ook heb ik de nodige historische feiten die Alida beschreef, o.a. over de Tweede Boerenoorlog in Zuid-Afrika nagetrokken. Als krantenman had ik geen ervaring met het schrijven van een boek. Ik heb er lang over gedaan om een raamwerk op te zetten, schrijfster Tineke Hendriks heeft me hierbij geholpen."
"Sinds 2017 had ik de drive en ben ik er vol voor gegaan. En om zelf te ervaren hoe het stel de reizen heeft beleefd, heb ik hun eerste reis in Duitsland - langs de Nederrijn - nagebootst. Ik hoop dat dankzij mijn boek nog veel mensen kunnen genieten van deze bijzondere liefdesgeschiedenis!"

'Als ik moet sterven, 't liefst hier' (uitgebracht in eigen beheer, vormgeving door Veronica Dénis uit Vught) is voor € 15 te koop bij Adr.Heinen in 's-Hertogenbosch, en bij De Omslag, Bruna en The Read Shop in Rosmalen. Voor postbestellingen zie www.joostvanputten.com.