Omvangrijk internationaal tentoonstellingsproject Het Noordbrabants Museum: Op zoek naar de ware Bourgondiërs

Bart Van Loo. Foto: Stephan Vanfleteren
Bart Van Loo. Foto: Stephan Vanfleteren

's-HERTOGENBOSCH – Het Noordbrabants Museum is gestart met de voorbereiding van een omvangrijke internationale tentoonstelling over een belangrijke en kleurrijke periode uit de geschiedenis van West-Europa: De tijd van de Bourgondiërs. De komende jaren gaat het museum op zoek naar de Bourgondische wortels van de Nederlanden. Het resultaat van die zoektocht – in de vorm van voorbeelden van Bourgondische hofcultuur, profane en kerkelijke kunst en cultuur – wordt getoond in de expositie 'Op zoek naar de ware Bourgondiërs'. Deze is vanaf het najaar van 2022 te zien in Het Noordbrabants Museum. Om alvast een eerste tipje van de sluier op te lichten, gaf Bart Van Loo - auteur van het kort geleden verschenen en alom bejubelde boek 'De Bourgondiërs: Aartsvaders van de Lage Landen' - onlangs een (uitverkochte) boekvoorstelling in de Statenzaal van museum.

Brabanders zijn Bourgondiërs. Althans, zo staan ze in Nederland bekend. Ze houden van feesten en gezelligheid, van lekker eten en drinken en ze genieten van het leven. Maar goed beschouwd kunnen ook de Vlamingen en Limburgers als Bourgondiërs worden betiteld, en zelfs de Hollanders en Zeeuwen. Want ook hun gewesten maakten deel uit van de Bourgondische Nederlanden en stonden onder het gezag van de Bourgondiërs. De tentoonstelling geeft antwoord op de vraag wie die Bourgondiërs eigenlijk waren en hoe zij aan de wieg stonden van het huidige Nederland en België. "De term Bourgondisch wordt te pas en te onpas gebruikt en geassocieerd met alle goede dingen van het leven, maar de meeste mensen weten helemaal niet waar de term vandaan komt", vertelt Geertje Jacobs, hoofd collectie, presentatie en educatie. "Zo is het idee ontstaan om een tentoonstelling in te richten waarin we op zoek gaan naar de oorsprong c.q. het begin van het ware Bourgondische leven."

Medewerking Bart Van Loo
En wie kan hen daarbij beter helpen dan Bart Van Loo. Van Loo is als adviseur en ambassadeur aan de tentoonstelling verbonden. "We hebben het over een periode van maar liefst 2 eeuwen. Tot op heden is er geen enkele expositie geweest die deze hele periode omvat. En dat is niet voor niets. Het complete verhaal laat zich moeilijk vertellen omdat het zo complex is. Bart Van Loo is echter als geen ander in staat om op een toegankelijke en aansprekende manier het verhaal te brengen van een van de minst bekende maar tegelijkertijd belangrijkste periodes uit de geschiedenis van de Nederlanden." Ook verschillende deelexperts verlenen hun medewerking aan de voorbereiding van het project, dat in totaal 3 jaar gaat duren. Het Noordbrabants Museum is inmiddels druk doende de mooiste bruiklenen uit topcollecties van over de hele wereld bijeen te brengen en het verhaal van de tentoonstelling verder te ontwikkelen. "Het is zoals altijd een zoektocht. Voor iedereen is en blijft het een verrassing wat er uiteindelijk te zien zal zijn."

Monnikenwerk
"Van epische verhalen over veldslagen, politieke intriges en de pracht en praal van de hertogen tot het ontstaan van de boekdrukkunst en de bewonderingswaardige daden van heroïsche vrouwen als Jeanne d'Arc. Stuk voor stuk onderwerpen die ieder op zich een boek verdienen, komen allemaal samen in deze kleurrijke periode", aldus Bart Van Loo. "Het was dan ook een enorme klus om mijn boek te schrijven. Het moment was perfect: Tien jaar geleden was ik er te jong voor geweest en over twintig jaar had ik er ongetwijfeld de energie niet meer voor gehad." En energie heeft het zeker gekost, al met al heeft Van Loo er 3,5 jaar over gedaan om zijn ruim 500 pagina's tellende werk, dat de lezer door 1.000 jaar van onze geschiedenis loodst, te voltooien. "Het was een uitdaging om iedere dag weer achter mijn bureau te gaan zitten. Mijn vrouw heeft me echter door dik en dun gesteund. En het is natuurlijk fantastisch dat het boek nu z'n succes is."

Opvallende ontdekkingen
Van Loo dook in de boeken en voerde gesprekken met grootheden als Wim Blockmans en Frits van Oostrom. "Stuk voor stuk professoren. Als buitenstaander was ik in staat 'out of the box' te denken. Ik ben geen klassiek historicus maar ik durf te beweren dat de Lage Landen zijn ontstaan in de kunsten. Voor de staatkunde was er de kunst; wat daar gebeurde, heeft velen op staatkundig gebied geïnspireerd. En zo heb ik in mijn graafwerk wel meer inzichten opgedaan. Ik wilde meer doen dan simpelweg het herschrijven van een stuk geschiedenis en heb dan ook de vrijheid genomen deze nieuwe inzichten te poneren in mijn boek. Daar kunnen de historici weer mee aan de slag." Het is de eerste keer dat Van Loo een samenwerking met een museum aangaat. "Al tijdens het eerste contact klikte het meteen. We streven ernaar een prachtige narratieve tentoonstelling neer te zetten, waarbij de kunstwerken het verhaal verbeelden en voelbaar maken voor een breed publiek. Ik ben benieuwd naar het eindresultaat!"