Logo bosscheomroep.nl
Selma van der Perre: "Wat er toen gebeurd is, mag nooit worden vergeten". Foto: Chris van Houts
Selma van der Perre: "Wat er toen gebeurd is, mag nooit worden vergeten". Foto: Chris van Houts

Expositie 'Palet van verzet' in Nationaal Monument Kamp Vught: Opstaan tegen onrecht

VUGHT - Je stem laten horen. Een vraag stellen. Nee zeggen. Protesteren. Met gevaar voor eigen leven anderen helpen. Onderdrukking bevechten. Documenten vervalsen. De vrouwen in de expositie 'Palet van verzet, moedige vrouwen toen en nu' - nog t/m 28 februari te zien in Nationaal Monument (NM) Kamp Vught - doen al deze dingen, in en na de Tweede Wereldoorlog. De inmiddels 96-jarige verzetsheldin uit de Tweede Wereldoorlog Selma van der Perre is een van hen. Zij reist nog steeds onvermoeibaar de hele wereld over om haar verhaal te vertellen.

Door Astrid Berkhout

De Joodse Selma van der Perre, geboren in Amsterdam, groeit gelukkig op in een gezin met 5 kinderen (3 jongens en 2 meisjes). Als de oorlog uitbreekt, is ze werkzaam als secretaresse. Haar oudste broer Louis vaart bij de commerciële koopvaardij; haar jongste broer David zit in het leger, hij is op dat moment ingekwartierd in Engeland. In 1942 krijgt Selma een oproep om zich te melden voor 'werkverruiming in Duitsland'. Ze gaat niet, en met een vervalst persoonsbewijs van de niet-Joodse Marga van der Kuit werkt zij samen met de Westerweel-verzetsgroep. Ze verspreidt illegale kranten, valse persoonsbewijzen en distributiebonnen. "Ik was me niet zo bewust van de risico's. Af en toe hoorde ik wel over mensen uit de groep die gefusilleerd werden, maar ik vond dat anderen al zo veel deden, ik wilde ook mijn bijdrage leveren. Je wist destijds ook niet precies wat er aan de hand was. Mensen werden wel opgepakt, maar zeker in het begin werd gedacht dat zij 'gewoon' aan het werk werden gezet. Pas na de oorlog drong door wat de volle omvang was van het gebeurde."

Door het oog van de naald
Selma kruipt enkele keren door het oog van de naald dankzij haar 'ingebouwde antenne' voor gevaar. "Ik heb heel wat angstige ogenblikken meegemaakt. De eerste keer dat ik werd aangehouden, was in Leiden. Ik moest per trein op pad voor het verzet en kreeg een koffer mee. Op het perron werd ik aangehouden door Duitse soldaten. Ik moest de koffer openmaken en schrok enorm toen bleek dat er pakken met De Vonk, een van de illegale blaadjes destijds, in zaten. Doordat ze ingepakt waren, zagen de soldaten niet dat het blaadjes waren. Wonder boven wonder mocht ik dan ook gewoon doorlopen."

De keiharde werkelijkheid
In juli 1944 komt er een einde aan haar geluk en wordt ze gearresteerd en vastgezet in de gevangenis. Eerst in Utrecht, later in Amsterdam. "De verhoren waren heel erg. Gelukkig ben ik nooit geslagen, anderen wel. Ik hield vol dat ik van niets wist. Ze hadden niet door dat ik een Joodse was en stuurden me in eerste instantie naar kamp Vught en daarna naar het Duitse vrouwenkamp Ravensbrück. Op 6 september werden we per trein naar Duitsland vervoerd. Het was toen al duidelijk dat de oorlog voor de Duitsers de verkeerde kant op ging. De avond ervoor waren nog 200 mannen doodgeschoten in Vught." De levensomstandigheden in Ravensbrück waren bar slecht maar Selma werd te werk gesteld in de fabriek van Siemens, wederom een geluk. Sommige vrouwen konden het niet aan, anderen – zoals Selma – zochten steun bij elkaar. "Er ontwikkelden zich vriendschappen, anders kon je in die situatie ook niet overleven.

Het gemis
Selma maakt in Ravensbrück de bevrijding mee in april 1945. "Ik werd toen door het Rode Kruis naar Stockholm gebracht. Pas toen ik een telegram kreeg van mijn broer werd voor iedereen duidelijk dat ik eigenlijk Selma heette en Joods was." Hetzelfde jaar vertrok ze naar haar broer David in Londen, waar ze ging werken bij de medische dienst van het Nederlandse leger en later bij de BBC. Selma woont nog steeds in Londen. In de oorlog verloor ze 3 geliefde gezinsleden; haar ouders en haar zusje. "Pas na de oorlog hoorde ik dat ze dood waren. Ik herinner me het gevoel van hulpeloosheid toen ik hoorde dat ze waren opgepakt, ik vond het verschrikkelijk dat ik niets voor hen kon doen. Het gemis blijft, altijd. Ik heb mijn best gedaan een normaal leven op te bouwen, maar vooral die eerste jaren waren erg moeilijk." Anno 2019 reist ze de wereld rond om haar verhaal te vertellen aan wie het wil horen. "Dat voel ik als een verplichting. Wat er toen gebeurd is, mag nooit worden vergeten. Zolang ik kan, ga ik er dan ook mee door!"

Expositie en boek
De expositie 'Palet van Verzet' is ontwikkeld door Stichting Aletta in het kader van 2018, Jaar van Verzet. Hierin worden veertien vrouwen geportretteerd. De expositie is samengesteld door Dineke Stam bij het boek: 'Palet van Verzet, moedige vrouwen toen en nu' van Simone Jacobs. Dit boek is voor € 20 te koop in de museumwinkel. Meer info: www.nmkampvught.nl.

Meer berichten

Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?