Logo bosscheomroep.nl
Het drieluik De Aanbidding der koningen uit het Prado in Madrid is in de expositie o.a. te zien in een film (nog net zichtbaar op de achtergrond).  Foto: Joep Jacobs.
Het drieluik De Aanbidding der koningen uit het Prado in Madrid is in de expositie o.a. te zien in een film (nog net zichtbaar op de achtergrond). Foto: Joep Jacobs. (Foto: joepjacobs.nl)

Opnieuw schilderij van Bosch in Het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch

's-HERTOGENBOSCH – Tot en met 10 maart 2019 is in Het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch de tentoonstelling 'Uit de stal van Bosch. Jheronimus Bosch en de Aanbidding der Koningen' te zien. De tentoonstelling zoomt in op de fascinatie van Bosch met het thema Driekoningen. De meester verbeelde het onderwerp ten minste drie keer. Twee van deze schilderijen zijn bewaard gebleven. Eén daarvan keert voor de tentoonstelling terug naar 's-Hertogenbosch, de stad waar Bosch woonde, werkte en in 1516 overleed.

Door: Astrid Berkhout

Slechts enkele jaren na de succesvolle tentoonstelling 'Jheronimus Bosch - Visioenen van een genie' (voorjaar 2016) brengt het museum opnieuw een eigenhandig werk van de wereldberoemde Bossche kunstenaar terug naar 's-Hertogenbosch. "Na het geweldige succes van de Boschexpositie in 2016 hebben we ons voorgenomen het onderzoek naar Bosch voort te zetten en met regelmaat werk van Jheronimus Bosch terug te brengen naar zijn geboortestad 's-Hertogenbosch", aldus Charles de Mooij, directeur Het Noordbrabants Museum. "Er valt nog zoveel te onderzoeken en te ontdekken over Bosch en zijn atelier. De expositie 'Uit de stal van Bosch' is de eerste van een reeks kleinschalige en intieme exposities waarin we aan de hand van eigenhandig werk de invloed van de meester op zijn leerlingen en navolgers laten zien."

Vroegste werk
Het schilderij dat in december naar 's-Hertogenbosch komt, is De Aanbidding der Koningen uit The Metropolitan Museum of Art in New York. Het is geschilderd in 1475 en daarmee het vroegst bekende werk van Bosch' hand. Het paneel is het startpunt van zijn oeuvre en het vertrekpunt van de tentoonstelling. Daarin krijgen bezoekers inzicht in de invloed van de beeldtaal van Bosch op zijn navolgers, de inspiratie die de meester haalde uit het dagelijks leven in 's-Hertogenbosch en de laatmiddeleeuwse werkplaatspraktijk. Het bruikleen is bijzonder: wereldwijd zijn er nog slechts zo'n 25 originele schilderijen van Bosch bewaard. "We zijn dan ook heel blij dat The Metropolitan Museum of Art positief reageerde op ons verzoek", vertelt Geertje Jacobs, hoofd collectie, presentatie en educatie bij Het Noordbrabants Museum. "Het is en blijft een uitdaging om werk van Bosch hier te krijgen."

Driekoningen
Het thema van de tentoonstelling is Driekoningen. "Een feest dat in de late middeleeuwen buitengewoon populair was in de beeldende kunst." Ook Bosch verbeeldde het thema verschillende keren. Twee van die eigenhandige schilderijen zijn bewaard gebleven. Een bevindt zich in de collectie van The Metropolitan Museum of Art (New York) en het andere in het Museo del Prado (Madrid). Beide schilderijen werden al vroeg gekopieerd. "In onze tijd heeft dit een negatieve bijklank maar in de tijd van Bosch was het iets heel positiefs als een werk werd geïmiteerd, het was een soort eerbetoon." Het schilderij dat zich in het Museo del Prado bevindt, een drieluik, vormt het meest gekopieerde werk van Bosch. "Er gaat een zekere dreiging van uit, o.a. door de soldaten van Herodus die op de achtergrond zichtbaar zijn en de vreemde symboliek die erin verwerkt is. Bijzonder is de vierde koning die is afgebeeld, een zeer markant figuur. Dit schilderij is niet overgekomen uit Madrid, maar is te zien in de tentoonstelling in een film en een projectie."

Kunstenaar of slimme zakenman?
De vroege waardering uit Bosch' eigen tijd is opmerkelijk. Met ruim 30 bewaard gebleven vroege kopieën is de interpretatie van Bosch een van de populairste composities uit de laatmiddeleeuwse Nederlanden. Het Bosch Research and Conservation Project (BRCP), dat sinds 2010 onderzoek doet naar het werk van Bosch en zijn werkplaats, heeft een aantal van deze kopieën nauwkeurig onderzocht. "Sinds 2010 lag de nadruk in dit onderzoeksproject op het bestuderen van het genie van Bosch, sinds 2017 is de focus echter verschoven naar de werken van Bosch' navolgers. Eén van de conclusies van technisch en kunsthistorisch onderzoek in het kader van het BRCP is dat drie vroege varianten mogelijk al in de werkplaats van Bosch zijn ontstaan. Wellicht maakte Bosch niet alleen kwalitatief topwerk voor een welvarende elite maar produceerde hij in zijn werkplaats ook commercieel werk dat werd verkocht op de vrije kunstmarkt. Al met al blijven er nog genoeg vragen over, Bosch blijft fascineren!"

Activiteiten
De expositie toont naast het eigenhandige werk van Bosch uit New York ook werken van navolgers uit de collecties van The National Trust in Engeland (Petworth House en Upton House). Ook zijn schilderijen en prenten te zien van tijdgenoten als Jacob Cornelisz van Oostsanen, Martin Schongauer en Lucas van Leyden, waardoor de bezoeker wordt meegenomen in het verhaal van de Driekoningen. "We organiseren verschillende activiteiten in het kader van de tentoonstelling. Zo hebben we op 16 december jl. een speciale familiedag georganiseerd die in het teken stond van Driekoningen. Tijdens de kerstvakantie kunnen kinderen deelnemen aan leuke, gratis kinderworkshops. En ook in januari valt er meer dan genoeg te beleven." Houd dus vooral de website www.hetnoordbrabantsmuseum.nl in de gaten.

Meer berichten

Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Shopbox