Onder de Boschboom: Vught vs. Den Bosch


Foto:
Onder de Boschboom

Onder de Boschboom: Vught vs. Den Bosch

Vorige week vonden er verkiezingen plaats in Vught omdat het dorp Helvoirt aan de gemeente werd toegevoegd. Lange tijd moest Vught zélf voortdurend opletten om niet opgeslokt te worden door Den Bosch. In het pas verschenen boek ‘Twee bijzondere dorpen. Geschiedenis van Vught en Cromvoirt’ schreef Ad van den Oord een interessant hoofdstuk over deze annexatiestrijd.

Vanaf 1918 maakte Vught furore met de aanleg van een villapark in de nabijheid van de IJzeren Man met een eigen treinstation. Het stadsbestuur van Den Bosch moest met lede ogen aanzien dat veel van zijn kapitaalkrachtige burgers er een woning kochten. Deze nieuwe inwoners van Vught maakten wel gebruik van voorzieningen als onderwijs en schouwburg in Den Bosch, maar droegen niet bij aan de lasten. In 1921 lag er een plan bij Provinciale Staten om het gebied tussen Vught en Den Bosch tot Huisje ten Halve bij Den Bosch te voegen. De Vughtse burgemeester August van Lanschot (zelf een geboren Bosschenaar) reageerde furieus en wilde geen ‘duim gronds’ aan de stad afstaan. Een ander raadslid stelde zelfs voor om heel Vught te annexeren ‘waar al die goudhaantjes heenvluchten’. Maar deze ‘goudhaantjes’ hadden goede politieke contacten bij de provincie en in Den Haag en de annexatie ging niet door. Triomfantelijk memoreerde Van Lanschot die andere nederlaag van Den Bosch in 1629 tijdens de Tachtigjarige Oorlog door een vers uit Vondels ‘Zegenzang ter ere van Frederik Hendrik’ te citeren.

In de jaren dertig leefde de discussie weer op en al in het eerste maanden van de Duitse bezetting leek het erop dat de toevoeging van Vught snel geregeld zou kunnen worden. In de kranten verscheen al een artikel met de kop ‘Nu de Vughtenaar Bosschenaar wordt’. Ook toen was het verzet vanuit Vught hevig; een petitie voor zelfstandigheid werd door 80 procent van de Vughtse kiesgerechtigden ondertekend. In 1941 werden de annexatieplannen ‘van hogerhand’ afgeblazen.

In de jaren zestig probeerde de stad ruimte voor haar groeiende bevolking te vinden door grenscorrecties in de Vughtse Gement. Vught verdedigde zich met succes door het boerenbelang voorop te stellen, terwijl maar 4,1 procent van de bevolking werkzaam was in de agrarische sector.

De commissie Schampers stelde in de jaren negentig voor om Rosmalen en Vught bij Den Bosch te voegen. Burgemeester Fred de Graaf mobiliseerde de notabelen in Vught waaronder de commissaris van de Koningin Frank Houben die zelf in Vught woonde. Uiteindelijk kwam alleen Rosmalen bij Den Bosch.

Vught ontsnapte weer aan annexatie en hield er zelfs een voordeeltje aan over. In de woorden van Ad van den Oord: ‘Vught kreeg er ironisch genoeg Fort Isabella bij, het verdedigingswerk dat vroeger de stad ‘s-Hertogenbosch tegen aanvallers van buiten moest beschermen.’

Cees Slegers

Onder De Boschboom is een rubriek van cultuurhistorische aard, die haar columnisten een podium biedt om onderwerpen die met de Bossche cultuur te maken hebben uit te diepen. Reacties? Mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Afbeelding