Foto:
Onder de Boschboom

Onder de Boschboom: Maakbaar

Zondag 15 maart 2020 overnachten we op doorreis in Vinaròs. Morgen gaat het hotel voor onbepaalde tijd dicht: die dag is Spanje op slot gedaan. De kok komt om 20.00 uur langs om voor de laatste gasten een salade en warme broodjes met serranoham te maken. Dat mag nog net. 

Terwijl hij zijn witte kleding dichtknoopt, noemt hij corona een ‘democratische’ ziekte: ‘Ze gaat zonder aanzien des persoons te werk’. Inmiddels is duidelijk dat de praktijk anders is. Zo kent Rotterdam een waterscheiding: beneden de Maas zijn meer patiënten dan erboven. Volgens burgemeester Aboutaleb is het zuidelijke gedeelte onder de noemers ‘inkomen’ en ‘woonruimte’ kwetsbaarder.

In Den Bosch heerst in 1866 cholera. De volkswijken kennen een hoge bewoningsdichtheid en erbarmelijke sanitaire omstandigheden. Een geheide voedingsbodem voor ellende. Het inzicht moet dan nog groeien dat (belasting)geld vanuit de ‘gegoede burgerij’ voor een oplossing kan zorgen. Collectieve voorzieningen die leiden tot water uit de keukenkraan, een eigen toilet, een georganiseerde afvaldienst, zijn nog ver weg.

Ook de Pijp (Tolbrugkwartier) wordt getroffen. Een van de bewoners is Waterloo-veteraan Johannes Henricus Lambooij. Zoals zijn vader Jacob en grootvader Jan is hij barbier. Met dat laatste valt dan de kost nauwelijks te verdienen. Dit weerhoudt hem er niet van met zijn vrouw, de inwijkelinge Catharina Loew (Löw), een groot gezin op de wereld te zetten. 

Zoon Driek Lambooij en zijn vrouw Dien Dumernit (nazaat van een Duitse immigrant) verlaten De Pijp en krijgen een woning in de frisse wijk ’t Zand. Hun huis in de Sint-straten ligt op loopafstand van Drieks werk in de sigarenfabriek Antonio. De cirkel is doorbroken. En hun kinderen krijgen een beter ‘startpunt’. Nog niet direct, en nog niet allemaal, maar het begin is gemaakt. 

Kleindochter Riek van den Broek begint in 1915 op haar twaalfde met haar eerste ‘dienstje’. Rieks latere man en leeftijdsgenoot Harrie van den Berselaar staat dan als leerling-smid achter het vuur. Ze kennen hun familieverleden en willen verder. Hun kinderen krijgen de kans ‘deur te leren’, iets wat voordien zeker niet vanzelfsprekend was. 

Inmiddels ben ik dankbaar voor de schouders waarop ik mocht gaan staan. In 2017 is in zijn (door mij stukgelezen) ‘Oude en Nieuwe Ongelijkheid’ door Kees Vuyk het ‘verheffingsideaal’ ‘– vanwege succes – failliet verklaard.

Tijdens de door Vuyk bestudeerde periode verdwijnt God volgens Geert Mak via Jorwerd uit ons land. Het nut van het aardse bestaan moeten we zelf gaan bedenken. De wereld wordt maakbaar. Tot corona komt. Sindsdien lijkt de Staat gevraagd om voor de allerhoogste te spelen: ‘…en verlos ons van die enge ziekte, amen…’.

Corona doet een aanslag op onze verwachtingen. Is daarmee beter om te gaan door te beseffen dat niet alles vanzelfsprekend en maakbaar is?

Harry van den Berselaar

Onder De Boschboom is een rubriek van cultuurhistorische aard, die haar columnisten een podium biedt om onderwerpen die met de Bossche cultuur te maken hebben uit te diepen. Reacties? Mail naar: onderdeboschboom@kringvrienden.nl.

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Wist u dat?


… De Bossche Omroep wekelijks bij zo’n 99.200 adressen op de mat valt?

…En daarnaast ook online erg vaak gelezen wordt?

…De Bossche Omroep al sinds 1957 wekelijks gedrukt en verspreid wordt?

Afbeelding